Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 10 )

139. Đao kia vảy đóng hoa cà, 

140. Ấy là đao độc chết thà chẳng khinh. 

141. Gặp tên song phủ giáp kinh, 

142. Nhất thời đâm chết nhì thời bất dung. 

Trong câu 139 nói đến gà có 6 vảy đóng ngay tại cựa như hình Hoa cà. Hoa cà có 6 cánh và ở giữa một vảy xem như là đài hoa. Lọai gà có vảy Hoa cà đâm rất độc hại, nếu đâm là gà đối phương không mù thì khó mà thóat chết. Thường là gà ba hàng vảy chạy xuống dễ tạo thành hình Hoa cà nhưng không đúng lắm. Nếu gà có 2 hàng trơn mà ở ngay cựa chẽ thảnh 3 hàng vảy thì mới tạo ra vảy Hoa cà. 

Trong câu 141 nói đến lọai gà có vảy “Song Phủ” như hình hai cái búa giao nhau. Trong kê Kinh cũng có nhắc đến lọai vảy tương tự như “Song Phủ” là "Nguyệt Phủ", các hành giả chư tôn hay lầm lẫn giữa hai loại vảy này: 

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 9 )

125. "Tam Tài" đòn quý đòn thiêng, 

126. Nó hay quăng đá bất kiêng chẳng nề. 

Vảy Tam Tài đã được mô tả trong những trang trước. Ngoài ra, khi vảy phủ địa mà có ba cái thì nó đựơc gọi là Tam Tài Phủ Địa, 3 vảy Huyền Châm thì gọi là Tam Tài Huyền Châm v.v.
Gà đá quăng là nạp đòn mà không cần phải núm đầu hay lông đối thủ.

127. Chân nào tứ trụ đa thê, 

128. Đòn hay hiểm hóc vỗ về nước khuya, 

(Theo ít nhất là 2 danh sư thì vảy Tứ Trụ là 4 vảy dặm ngang cựa mà chia đều nhau, không vảy nào lớn nhỏ. Tài liệu vảy Tứ Trụ của các danh sư kém phần chính xác, hình vẽ chưa hợp lý, bổn Tự cần phái thuộc hạ đi nghiên cứu thêm.

129. "Lạc ma hàm cốc" cũng khuya, 

130. Còn như ám chỉ ra tia độc đòn. 

Vảy Lạc Ma Hàm Cốc là một vảy có hình tròn thuộc hàng Quách nằm dưới cựa. Theo như Ðạo Kê thì gà có vảy này rất bền nước khuya.

Gà có vảy này ưa bay cao, đá mép, đá hầu và đá tạt rất giỏi.

Ám Chỉ tức là Nguyệt Ám Chỉ. Ðường chỉ này nhỏ xíu quấn ngang sát gối từ Quách qua Thành hình ánh trăng lưỡi liềm. Gà có chỉ này ra đòn độc địa na ná như phép Nhất Dương Chỉ của nhà họ Ðoàn . Chỉ này còn đựơc gọi là Chỉ Nguyệt Anh. Theo một vài danh sư thì gà có chỉ này rất may độ.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 8 )

111. Đạo gà như thể trăm hoa, 

112. Biết đâu mà kể vảy xa vảy gần. 

Thú chọi gà được Sử Ký đề cập đến tại xứ ta ít nhất là từ cuối thế kỷ thứ mười ba vì khi quân Nguyên xâm lấn nước ta thì Thái-Sư-Thượng-Phụ Hưng Đạo Đại Vương có khiển trách binh sĩ và các tì tướng của ngài về tội mê chọi gà.

Nước ta có chiến tranh triền miên. Khi Pháp chiếm kinh thành Huế thì đã thiêu rụi thư viện quốc gia. Kinh sách, tài liệu hiếm quý phút chốc tan biến thành khói. Có thể là các pho sách bị đốt bao gồm những tài liệu thơ phú liên quan tới Đạo Kê của cổ nhân.

"Đá như trong Kinh" - Người xưa dày công nghiên cứu kê pháp và xem nó như nghề nghiệp. Ðạo Kê (Gọi là Kê Ðạo theo cách đọc của Hán văn hoặc Ðạo Kê theo lối đọc của Việt văn) là Đạo, là Nghiệp có lẽ vì nó đòi hỏi sự hiểu biết có bài bản.

113. Xa gần nó ở ngoài chân, 

114. Lộ dung hình dữ nên phân thế này. 

115. Con nào đá cựa đá tầy, 

116. Đá ngang đá dọc đá rày chẳng kiêng. 

117. "Vy đao" "yểm địa" "thắt biên", 

118. Thì ra vảy ấy bất kiêng bất nhường. 

Theo tài liệu của mình thì Giáp Vy Đao không phải là những vảy nhỏ của hàng thới đi lên mà là vảy của hàng Quách (còn gọi là hàng Nội). Giáp Vy Đao có mũi nhọn như mũi dao chỉa vào cựa. Giáp Vy Đao phải có từ ba mũi trở lên. Nếu chỉ có hai mũi thì nó có tên là Song Phủ Đao.
Chiến kê có Giáp Vy Đao ra đòn ác độc sát phạt tới tấp dọc ngang khiến đối phương không kịp thở.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 7 )

91. Túc trường có thể hình cung, 

Ðùi gà và quản gà cong theo hình cung là tốt nhất.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 6 )

75. Đuôi dài giữa thủ một hai, 

76. Vũ đôi đa sắc đa oai mà trường. 

77. Hậu thêm lông quản lông cương, 

78. Hẳn là lông tượng có đường hiển vinh. 

79. tài như sấm động vang đình, 

80. Một mình trấn thủ "kê linh" "kê thần". 

- Ðuôi gà mà có chen thêm một vài cọng lông đa sắc nhiều màu thì gà có tài.
Hậu thêm lông quản lông cương 
Lông quản ???
Lông Cương tức là lông thép.
Gà có lông mã thép thì rất dữ. Lông mã thép thì nhìn cũng thấy nó cứng rắn. Khi ta sờ vào thì thấy nó khô cứng chứ không mềm như những cọng lông mã bình thường.

Các loại lông voi (lông tượng): 

Lông voi (tượng) thì cũng chỉ có một hoặc hai cọng mà thôi. Lông này thường mọc ở cánh và đuôi. Cũng có con mọc ở đùi.

Loại 1: Lông cứng và to như kẽm. Lông này tuy cứng nhưng rất dẻo và nếu bị bẻ cong thì nó cũng duỗi thẳng y như cũ. Loại lông voi này Mộng Lang đã từng cầm xem qua. Loại này được xem là hiếm. Ngàn con có một.

Theo Sư Kê Nguyễn Tú thì có thêm hai loại lông voi khác nữa như hình số 2 và 3.

Loại 2: Lông cứng, lớn sợi, hơi quăn như sợi tóc ngứa. Loại này thường gặp hơn loại 1.
Loại 3: Lông xoắn lại và có sức co giật như lò xo. Loại này cũng hay thường gặp.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 5 )

61. Vào tay cho biết đoạn trường, 

"Vào tay" là thò tay ra giữa bụng gà và nâng nhẹ lên để biết đựơc xương lườn dài hay ngắn; dài thì tốt, ngắn thì xấu. Ở những trường gà mà cho phép Sư Kê của đôi bên "vào tay" thì ấy là lúc các Sư Kê khảo nghiệm khả năng chiến đấu của nhau. Một sư kê kinh nghiệm chỉ cần vào tay cả hai con gà cũng đoán biết được khá nhiều về kết quả của cuộc đấu.

62. Quản ngay mới đặng một đường như tên. 

Quản, còn gọi là cán, là khoản chân từ đầu gối tới chậu.
Quản ngay thẳng thì tốt, quản xiên vẹo, khuyềnh ra thì xấu. Quản mà thắt ở khúc giữa thì qúy.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 4 )

46. Gà hay cũng đặng tài xa phải đòn. 

47. Ngón giữa giáp vảy nhập môn, 

48. Tài hay móc họng như côn thọc hầu. 

Có sách cho rằng nếu ngón Ngoại có vảy nứt ra hoặc có vảy nhỏ chen vào thì tốt. Nhưng cũng có sách cho đó là xấu.

Kê Kinh viết:
"Vảy may vảy rủi đâu là
Hư có vảy ngoại thiệt là chẳng may."

Tất cả các sách đều ghi nhận nếu vảy ở hàng thành (còn gọi là ngoại) mà bị nứt ra thì là điềm chẳng may. Vảy của ngón Ngoại là do hàng Thành tiếp tục chạy xuống quá chậu mà thành. Như thế chúng ta có thể kết luận rằng dậm tại ngón Ngoại là xấu.

Một trong những tài liệu ghi nhận dặm Ngoại xấu đã ghi thêm rằng nếu dặm Ngoại cách ba vảy tính tử móng chân thì càng tồi, gà có số bị đui.

Nhưng nếu vảy nhỏ dặm vào ngón Chúa (ngón giữa) thì đó là điềm tốt. Ðoạn này có thể mô tả vảy Ẩn Ðầu Long. Ẩn Ðầu Long nằm sát móng trước vảy nhập môn và bị vảy nhập môn che khuất. Khi bẻ cong móng lên thì sẽ thấy nó lộ ra. Nếu vảy dặm nằm ở vị trí khác trên ngón Chúa thì nó có tên là Lạc Diệp. Gà có vảy Lạc Diệp và Ẩn Ðầu Long là gà dữ.

Công nhận gà có vẩy giắt tại ngón ngọ là gà hay, giống này quá dữ đòn và cực hung hăng có khi đá cả người vì ông bác tôi có con gà cú có vẩy này chuyên đánh người.
Bác Mộng Lang kiếm đâu được sách hay thế, chỉ bảo cho anh em đọc với, mọi người phải cảm ơn bác nhiều đấy!
đọc sách (của tác giả Minh Tâm nào đấy) thấy trường hợp nứt vảy hay dặm ở hàng ngoại cũng rất phức tạp : (hàng ngoại = hàng thành + ngón ngoại)
- nếu có 1 vảy hàng Thành vô cớ bị nứt thì gọi là Khai Tiền - đây là điềm báo xui xẻo (gà đá xổ chơi thì hay nhưng đá độ có tiền thì xui ?? :oo: ); còn nếu có 1 vảy nứt ở hàng Quách - thì gọi là Bàng Khai - gà thường thường còn dùng được.
- nếu có 2 vảy liên tiếp ở hàng Thành bị nứt thì là Xuyên Thành - tốt (nếu 2 vảy liên tiếp hàng Quách nứt thì gọi là Tả Công - tốt); các trường hợp này nếu các vảy dưới cựa "nứt" thì tốt hơn.
- các sách điều ghi "Dặm ngoại bất tồn" - nếu có vảy nhỏ dặm chen vô hàng Ngoại đều xui xẻo, gà dễ bị mù ( :oo: - điều này tôi chưa thấy thực tế, vì gặp trường hợp này chủ gà đều sợ không dám cho ra trường; trong thực tế tôi thấy nhiều con gà chẳng có cái vảy dặm nào 2 chân rất đẹp nhưng sáp trận cũng bị địch đá cho mù mắt)
à các bác cho tôi hỏi cái: có phải "Dặm ngoại" = "Liên giáp ngoại" ???
Cho em hỏi cái khác nhau của 2 vẩy "nguyệt tà" và "xuyên đao" ?
Câu hỏi của nhà vua thì gachoihn đã trả lời rồi.
Nhưng theo sách thì có tới hai quyển phân biệt Nguyệt Tà và Xuyên Ðao. Theo đó thì Nguyêt Tà chỉ đóng dưới cựa mà thôi.
Vẩy vấn tại cựa mà phía hàng thành thấp , hàng quách cao gọi là vày gi ?
Nguyệt tà hình trăng khuyết hoặc từa tựa như vậy, còn xuyên đao thì vẩy có hình nhọn chỉ vào cựa.
Cả hai đều cao ở hàng thành và thấp ở hàng quách đóng chéo xuống chứ không phải ngang , 2 vẩy này có tác dụng như nhau (gà có vẩy này chắc chắn 1 điều biết dùng cựa) nên người ta thường gọi thế nào cũng được, có người gọi xuyên đao, có người gọi nguyệt tà, ngoài này có người gọi trễ giáp.
Vẩy vấn tại cựa mà phía hàng thành thấp , hàng quách cao thì mình hỏi mấy ông bác chơi gà cũng chịu , họ bảo gà có vẩy quấn như vậy không phải kiểu, nhưng các ông ấy chỉ biết kinh nghiệm về gà đòn thôi gà cựa thì không biết theo như BEBI nói thì chắc là đúng cho cả gà cựa.
Mà có người bảo gà tre cũng là 1 giống của gà chọi , không biết có đúng không nhỉ?
Tôi nghĩ phép xem vảy là áp dụng chung cho tất cả lọai gà Chọi, tùy theo loại gà minh chơi là linh động ứng dụng.
Với gà cựa ta phải chú trọng các vảy cho biết gà "nhạy cựa", "tránh cựa"... còn với gà đòn phải để ý thêm các vảy báo tài "về khuya".
ví dụ vảy "Song Liên" mà anh Lang đã nói trên là một vảy rất quý với gà đòn; nhưng có thể không hay với gà cựa : vì gà "Song Liên" này tới cuối nước thứ 2 đi mới chịu xuất chiêu, trước đó thì đá rất thường; lỡ khi gặp địch thủ ác quá, thì nội trong hiệp đầu đã bị chém cho tơi tả (nhiều khi tiêu tùng luôn) rồi còn sức đâu nữa mà ra chiêu các hiệp sau ; nhưng cũng kiểu vảy này với gà đòn thì khác, các hiệp một hai nó đá như chơi những người không biết cứ đổ bạc về phía con gà kia; nhưng tới hiệp ba chẳng hạn gà mình chỉ cần "xuất chiêu" là tha hồ hốt bạc
 Trích dẫn bài viết của bebi
gà cựa hay đòn gì thì cũng là gà cả.
phép xem vảy áp dụng cho tất cả các lọai gà chọi đấy chứ.
(đọc các sách này thấy có nói: gà Tàu (gà ta) nếu có vảy quý hiếm đem đi chọi vẫn có thể đá chết gà nòi đấy).
Tuy trong sách bảo rõ ràng
Bình thời chấp pháp y bằng chấp phương.

Phép xem vảy có thể đem ra áp dụng cho cả hai loại. Kinh sách dạy ta tùy cơ ứng biến. Tỷ như gà có vảy Lạc Ma Hàm Cốc vốn có tài đứng nước khuya thì áp dụng cho đá đòn hay hơn đá cựa.

Bài Kinh theo vần thơ lục bát được truyền tụng là do Tả Quân Lê Văn Duyệt viết và theo sử liệu thì quê quán tổ tiên của Tả Quân vốn ở Quảng Ngãi; từ đời nội tổ đã dời về Nam lập nghiệp. Qua đời thân sinh thì lại dời về Rạch Gầm, (thuộc tỉnh Mỹ Tho ngày nay.) Mỹ Tho, Sóc Trăng, và các tỉnh miền Tây thì nổi tiếng về gà cựa nên nhiều người đã cho rằng bài Kinh của Tả Quân là viết cho gà cựa.

Kê Kinh khá dài và có nhiều dị bản. Nếu ai chưa đọc qua thì cho ML biết mình sẽ đăng lên.

 Trích dẫn bài viết của bebi
trong khi chờ xem bài của anh, tụi em chỉ bình luận thêm về các trường hợp đặc biệt khi xem vảy thôi.
Rất mong anh post tiếp tục phần bình của bài Đạo Kê trên.
Xin lỗi anh nhiều. Mong anh lắm lắm
Bebi luận kinh hay mà. Bài Kê Kinh thì thiên hạ cho là do Tả Quân viết cho gà cựa chứ mình cũng không biết thật hư thế nào. Bebi đã viết là phép xem vảy có thể đem ra áp dụng cho cả đòn lẫn cựa tùy trường hợp thì đúng như câu "Tùy cơ thời vận nên hư mà dùng". Như thế thì Bebi là một cao thủ xem vảy rồi. Vậy mà còn giả vờ nữa ta.

------------------------------------------------

Trường gà này được thành lập ra khá lâu nhưng ở đây phần đông là những người ngoại quốc hoặc người Việt nhưng lại thích luận gà bằng Anh Ngữ. Hiếm hoi lắm mới có được tiếng cười nói đùa vui của mấy cậu. Vậy chúng ta tiếp tục tán dóc về gà đi thôi. Mà ML không phải là dân đá gà đâu hỉ, bổn thầy chùa chỉ thấy kinh gà và thú vui đá gà ngồ ngộ nên nghiên cứu chơi vui thôi.

Ðể tiếp tục tụng niệm kinh gà, xin mời qúy độc giả suy niệm đoạn kinh sau:

49. Con nào sọ thắt liền nhau, 

50. Biết rằng là nó cam đau chịu đòn. 

51. Khấc đầu nó chịu đá lòn, 

52. Lủi sau lòn trước là con thế gà. 

53. Thế gà hẳn có tài ma, 

54. Nhằm đâu cũng đặng miễn là phản công. 

Ðoạn này mô tả sọ gà. Theo sách vở thì cái sọ gà khá quan trọng. Tỷ như sách xem tướng liệt những kẻ có bướu sau gáy thuộc vào thành phần phản loạn thì gà cũng có sách tướng riêng của nó. Thế nên, một người Sư Kê thượng thặng thì phải biết sọ gà của mình.

Khi một vị Sư Kê đưa tay bóp ngang sọ gà phía trên gò mắt thì thấy nơi đó bị khuyết và nhọn về phía trước theo xương sọ. Nếu nơi đó mà thắt lại, khuyết nhiều, thì đó là con gà thế.

Ở phía sau ót cũng vậy. Tất cả mọi sọ gà đều thắt lại và bằng phẳng trước khi nổi lên cao để nối với xương cổ. Nếu sọ mà dài ra sau quá thì không có nghĩa là gà xấu, nó chỉ không phải là con gà thế.

Gà thế thì có tài ngoai lên lòn xuống đủ mọi cách để hạ địch thủ, nó là con gà khôn.

55. Gà mà có quản mai hồng, 

56. "Mai son" thời biết anh hùng là đây. 

Theo Thầy Phan Kim Hồng Phúc thì gà có quản mai hồng là gà có đôi chân chia làm ba màu rõ rệt.

57. "Tam Vinh" vảy ấy gà hay, 

Cũng theo thầy PKHP thì Tam Vinh là chân cẳng minh bạch. Ba hàng vảy Ðộ, Biên, Hậu phải đúng cách: Hàng Ðộ phải no đủ, Biên không bị đứt đoạn, Hậu phải xuống quá cựa.

58. Lộc điền cũng đặng gà cay gà kỳ. 

Lộc Ðiền là hai vảy đâu đầu với nhau. Nếu hai vảy này được ngăn bởi đường đất nhỏ ở giữa không lấn qua Quách hoặc Thành thì nó có tên là Lộc Ðiền Tự. Vảy này xấu.

Nếu đường đất ngăn chia hai vảy này quay đầu vào Quách thì nó có tên là Lộc Ðiền Nội. Vảy này tốt nếu đóng ngang cựa. Nếu đóng ở những nơi khác thì cũng thuộc loại thường.

Ngược lại nếu đường đất quay đầu ra Thành thì nó có tên là Lộc Ðiền Ngoại. Vảy này xấu.

"Đâu Đầu Nhịn Miệng" :mrgreen: : theo sách gà tôi có (của tgiả Minh Tâm) 2 vảy Thành- Quách nhỏ (nhỏ hơn phân nữa các vảy khác trên hàng) cụng đầu như Lộc Điền ở trên thì gọi là Đâu Đầu Nhịn Miệng - gà có vảy này xấu không xài được.
Vảy quấn cán bị nứt giữa (nhìn giống như Lộc Điền):
- Vảy quấn nứt xuống 1 đường đóng ngay cựa thì gọi là Quấn Án Hòanh Khai - gà tốt, trong mỗi hiệp đấu có xuất 1 chiêu rất hiểm hóc.
- Vảy quấn nứt xuống 2 đường (chia vảy làm 3) thì gọi là Án Vân Đồng Giao - gà cũng tốt luôn.
thấy sách nói vậy tôi cũng không biết vì sao có các tên gọi như thế.
 Trích dẫn bài viết của bebi
à các bác cho hỏi: nếu vảy "Lộc Điền Tự" xấu thì mình "đục" thêm một nứt nữa cho thành "Án Vân Đồng Giao" được không dzậy ?
Rằng hay thì thật là hay
Ðục thêm ngay cổ có bề hay hơn.

59. "Tiểu son" tấm đỏ "ác tinh", 

60. Nó là một thứ nên kinh phải nhường. 

Chân gà thì có rất nhiều vảy nhỏ lấm tấm ở giữa các khe ngón. Nếu những vảy lấm tấm ở giữa ngón thới và hàng nôi có một vảy có màu đỏ như son thì gọi là Tiểu Son. Gà này đựơc liệt vào hạng ác tinh đâm chém rất dữ.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 3 )

31. Hiểu rằng vảy nhỏ "lạc mai", 

32. Chẳng nên căn cứ một hai đòn tài. 

Lạc Mai là bốn năm vảy chụm lại và đóng trên hoặc dưới cựa. Gà có vảy này thuộc loại thường. Ta không nên căn cứ một hai đòn hay mà giữ gà này vì nó không phải là chiến kê.

33. Đòn tài bán nguyệt nữ giai, 

34. Thêm vào ngón giữa ra oai nhiều đường. 

Vảy bán nguyệt là một đường chỉ vòng bán nguyệt tại cựa. Tuy nhiên, câu này không mô tả đường chỉ đó mà muốn đề cập tới ngón chân cong hình bán nguyệt.
Bán Nguyệt Nội là hai ngón nội của cả hai chân cong hình bán nguyệt. Nếu gà mà có bán nguyệt tại ngón giữa (ngón Chúa) thì lại càng cực kỳ hay.
Chiến kê có chân cong hình bán nguyệt có biệt tài móc mắt đối phương, giỏi song cước, nhảy cao và đá tạt ngang rất ác nghiệt.

35. Đừng cho thất hậu bản lườn, 

36. Riêng hai thứ ấy kiên cường phải sâu. 

Những sư kê có nhiều kinh nghiệm thì họ cho rằng hàng vảy quan trọng bậc nhất không phải là hàng vảy tiền phía trước mà chính là hàng vảy hậu phía sau. Tiền hư thì còn gỡ gạc được, chứ nếu hậu hỏng thì không thể dùng được nữa.
Một con thần điểu tốt phải có hàng vảy hậu no tròn và đều đặn từ chậu đến gối.

Bản lườn tức là lườn tam bản. Loại lườn này có đáy trệt và hai vách hơi vuông vức trông giống như đáy của loại thuyền đóng bởi ba miếng ván nên gọi là lườn tam bản. Kinh sách khuyên ta không nên dùng loại gà có lườn tam bản.
Ngược lại với lườn tam bản thì có lườn tàu có đáy nhọn. Khi ta "vô tay" nâng gà lên thì sẽ cảm thấy đáy lườn cộm vào lòng bàn tay.
"Vẹo lườn thì bỏ, vẹo mỏ thì nuôi"
Xương lườn nằm ở phía dưới bụng của gà. Nếu xương lườn sâu và thẳng không bị "vạy" thì chiến kê ấy có thể tạm coi là tốt.

37. Tam tài tứ quý là đâu,

38. Song tam song quý mới hầu tài cho.

Theo tài liệu của Tàng Kinh Các thì có rất nhiều loại tam tài khác nhau. Loại thông thường là ba vảy nhỏ đóng sát gối như hình vẽ này.
Qúy điểu có loại vảy này thì ra đòn cực kỳ mãnh liệt hung ác.
Tứ quý là bốn hàng vảy đóng sát gối. Chiến kê có tứ quý chuyên đá lòn, đá dĩa. Con gà đi dưới cũng có nhiều đòn độc ma quái riêng của nó.
Song tam = hai chân có tam tài
Song quý = hai chân có tứ qúy.



Nhân đọc bài của anh Mộng Lang, thấy hay quá nên tối dzìa lục lại các sách vở cũ thấy có các trường hợp sau, xin cũng góp vui:

1/ vảy "hoa mai": ngoài trường hợp "Lạc Mai" mà anh Lang đã nêu còn có trường hợp khác gọi là "Mai Cựa"; do các vảy của hàng biên phụ đi ngang cựa đóng thành; Gà có Mai Cựa khá lắm, thỉnh thỏang gà này đâm cựa rất độc, khi nó trổ tài đối phương phải mang tật.
2/ có sách viết "lệch Lông thì bỏ, lệch mỏ thì nuôi": tức số lượng lông lớn 2 bên cánh của gà phải bằng nhau mới tốt, bên ít bên nhiều thì bỏ không dùng (có lẽ ảnh hưởng đến thăng bằng của gà lúc bay nhảy chăng ? ), còn lệch (vẹo) mõ là dùng chắc là do người xưa nghĩ là "có tật có tài"
Trên giang hồ có nhiều tài liệu diễn giải khác nhau về vảy Tứ Trụ Giáp. Có sách chép "Tứ Trụ Giáp là một chân có Án Thiên và phủ địa, một chân khác có Án Thiên.
Có sách khác lại phác hoạ vảy Tứ Trụ Giáp như bốn ô vuông nằm gần và đều nhau tại cựa, hai ô ở trên, hai ô ở dưới.
Nhưng nếu là như vậy thì xem ra nó lại giống như vảy Khai Vương rồi ?

39. Gà tài vảy độ càng to,

40. Nghinh thiên cho tỏ bo bo "độ điền".

41. Độ điền mới quý làm sao,

42. Hẳn là vua cả trên cao lộng hành.

Mộng Lang truy cứu nhức cả đầu nhưng cũng không tìm ra được vảy "Ðộ Ðiền". Có lẽ là vảy độ có hình vuông như chữ Ðiền chăng ?

43. Đến lần biên độc làm anh,

Ðộc biên là một hàng vảy biên chạy từ đầu gối xuống quá chậu ra ngón ngoại.
Thần Ðiểu có vảy độc biên thì đá chết địch thủ, khó có con nào thoát chết.

44. Đa biên mà dứt chẳng lành hiện ra.

Ða biên là có từ hai hàng vảy biên trở lên.
Ða biên mà đứt đoạn thì càng tồi. Kinh sách khuyên ta không nên dùng.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 2 )

Bình giải: Mộng Lang - Minh họa: Độc Cô Cầu Hòa - Từ website ganoi.com

16. "Hổ Thần Đệ Nhị" cũng phân rõ ràng. 

- Đệ Nhị Thần Hổ Đao nằm ở hàng Quách và cũng hả miệng ngậm ngọc giống như Đệ Nhất Thần Hổ Đao. Cả hai đều nằm trên cựa 1 ly nhưng Đệ Nhị Thần Hổ Đao không phải là một đại giáp mà chỉ là một liên giáp. Đại giáp do ba vảy tạo thành, liên giáp chỉ do hai vảy mà thôi. 

- Hai chân đều có Đệ Nhị Thần Hổ Đao đóng, nếu không thì thất cách. 

- Thới Hoa Đăng của vảy phải rõ ràng và thẳng tắp. (Đăng có nghĩa là đèn. Đèn đỏ rực thắp sáng thẳng hàng đẹp như hoa nở nên gọi là đèn hoa.) Có lẽ vì những vảy này nổi lên tròn trịa đẹp như đèn hoa nên có tên là Hoa Đăng. 

- Gà có chân này có tài cản cựa địch khó đâm. Rất quý. 

Thưa quý độc giả, Tàng Kinh Các của Nhất Phẩm Ðường lưu trữ nhiều Giáp Kinh của các danh gia. Một trong những Giáp Kinh này do danh sư Phan Kim Hồng Phúc biên soạn và trong đó có sự khác biệt của Ðệ Nhất và Ðệ Nhị Thần Hổ Ðao. 

Sau đây Mộng Lang xin trình bày những điểm quan trọng của ngài Hồng Phúc. 

Theo như Sư Kê Phan Kim Hồng Phúc thì Thần Hổ Ðao không phải là một liên giáp hay đại giáp mà chỉ là một giáp tại hàng Quách. 

- Ðệ Nhất Thần Hổ Ðao thì đóng trên cựa một ly và cũng mở miệng ngậm ngọc. 

- Ðệ Nhị Thần Hổ Ðao cũng có hình dáng tương tự nhưng nằm cao hơn. 

Gà có vảy này thì ra đòn xuất quỷ nhập thần. Khó có địch thủ nào sống sót để gáy. 

*Thầy Phan Kim Hồng Phúc không cho biết vảy Đệ Nhị Thần Hổ Đao nằm cách cựa bao nhiêu nhưng phỏng theo hình vẽ của thầy thì Đệ Nhất Hổ Đao nằm cách cựa khoảng một vảy hoa đăng, Đệ Nhị Hổ Đao nằm cách cựa khoảng 2 vảy hoa đăng. Hình vẽ dưới đây là tài liệu riêng của Tàng Kinh Các nhưng phương vị của vảy thì giống nhau.

17. Quay sang "liên cước tam hoàn", 
18. Đôi chân phải có ngọc song mặt tiền. 

Ngọc song có thể là Song Cúc và cũng có thể là Lưỡng Ngọc Song Cước. Mộng Lang xin đưa ra cả hai để quý độc giả dễ bề nghiên cứu. 

Vảy Song Cúc đóng ở mặt tiền cả hai chân. Vị trí của vảy ở hai chân phải tương xứng nhau thì mới tốt. Nếu vảy này đóng ngay cựa thì đúng cách. 

Gà có vảy Song Cúc có biệt tài đá liên hoàn cước. Mỗi lần xuất chiêu là đá liên tục ba bốn đòn. 

Lưỡng Ngọc Song Cước 

Cả hai chân đều có vảy to phía trên cựa. Một chân có đại giáp ở hàng Thành. Một chân có đại giáp ở hàng Quách. 

Gà có vảy này luôn luôn có biệt tài đá song cước cực kỳ lợi hại và được nổi danh là Lưỡng Cước Kê (Theo Sư Kê Phan Kim Hồng Phúc) 

Gà có Lưỡng Ngọc Song Cước đá song cước nhưng gà này có đá "liên cước tam hoàn" hay không thì không thấy sư kê nhắc đến. 

19. Rõ ràng nó đá đòn kiêng, 
20. Lại thêm đòn thủ mé cần đòn ngang. 
21. Thêm rằng bể hậu khai biên, 
22. Là tiên giáng xuống cậu tên gà nòi. 

Ðòn kiêng có lẽ là đòn quăng còn gọi là xạ. Ðòn quăng là đòn đá vào mặt và cần cổ địch thủ bất thình lình mà không mổ trước. 

Bể Hậu Khai Biên là cậu của gà nòi. 

Có sách chép: " Bể Biên Khai Hậu" là cậu gà nòi. Bể hay khai thì cũng giống nhau. Ðường "Quách" và đường Hậu đều có một vảy nứt ra chia làm hai. Gà ấy là gà hay.

23. Trường thành địa giáp nên coi, 
24. Những vảy ấy có gà hay thường thường. 

Trường thành là vảy ở hàng Thành lấn sang hàng Quách. Khi ta nhìn ở mặt tiền thì thấy vảy hàng Thành có diện tích rộng theo chiều ngang. 

Vảy Ðịa Giáp là một vảy nhỏ ở dưới lòng bàn chân. Phải lật lên mới thấy. Loại gà này được liệt vào "Linh Kê".

25. Thới mang nhân tự một đường, 
26. Dễ mà khinh nó sọ bêu phải tường. 

Ngón thới có vảy nứt như chữ Nhân thì gọi là Nhân Tự Thới. Gà có vảy này chuyên nhả đòn độc và thượng hành đi trên. Nếu nhân tự mà đóng ở các vảy cuối sát móng thì gà có tài móc mắt.

27. Phải tường tứ ứng mà thương, 
28. Đôi chân như một trường nương người mời. 

Tứ Ứng Độ Sơn là 4 vảy độ đếm từ cựa trở lên nằm trên gò cao cách biệt với các vảy độ kế tiếp khuyết hẳn xuống. Nếu được 3 vảy nổi cồm lên thì gọi là "Độ Tam Ứng" và kém hơn gà tứ ứng, ngũ ứng, lục ứng v.v. 

Gà có Tứ Ứng Độ Sơn cả hai chân là gà quý. 

Gọi là Độ Sơn vì hình thể cao hẳn lên như 4 ngọn núi. 

Lưu ý: Bốn vảy này phải to lớn gần bằng nhau.

29. Song liên là vảy của trời, 
30. Phải xem cho nhớ đời đời nước hai. 

Song Liên là liên giáp nội do hai vảy dính liền tạo thành và đóng tại hàng Quách. 

Theo tài liệu trong Tàng Kinh Các thì có hai loại song liên tự. 

Loại thứ nhất 

- Song Liên đóng ngay cựa nhưng không cần phải ngậm ngọc, và cũng không cần phải có đường thới hoa đăng. 

Loại thứ hai 

- Song Liên phải ngậm ngọc và đóng ngay cựa. Đường thới hoa đăng phải tốt. Viên ngọc bị ngậm không nhất thiết là ngọc cuối cùng. Gà có Song Liên Tự theo cách này ăn đứt các vảy Nhật Thần, Hổ Khẩu, và Hàm Long. 

Lưu ý: Đừng lộn Song Liên Tự với Đệ Nhị Thần Hổ Đao. Đệ Nhị Thần Hổ Đao đóng trên cựa. Song Liên Tự đóng tại cựa. 

Theo các sư kê thì gà có Song Liên thì có đòn độc từ cuối nước thứ hai đổ đi.

Sách tướng gà đá - Đạo kê diễn nghĩa ( Hồi 1 )

Bình giải: Mộng Lang - Minh họa: Độc Cô Cầu Hòa - Từ website ganoi.com

1. Hậu biên yến quản đồng hành 

Hậu biên đồng hành tức là Hậu Biên Tiên Lộ. Hàng biên và hàng hậu cùng song song đi xuống, cuối cùng hàng hậu tấp vào hàng biên cùng đi xuống ngón ngoại. Đây là gà quý.

2. Giáp Long Chi Tự Điềm Lành Hữu Linh 

Vảy Giáp Long đóng ở ngón thới. Vảy có hình cánh bướm hoặc từa tựa vảy rồng nên được gọi là giáp long. Loại thần kê này chuyên dùng móng làm trảo để điểm vào mắt địch.

3. Âm minh thư đoản tài tình, 
4. Âm minh hùng đoản thanh vang hổ gầm. 
5. Hổ gầm khẩu chớ lặng câm, 
6. Hoặc rung khẩu hạ biết ra vẹn toàn. 

-Âm minh thư đoản là tiếng gáy thanh, rít mà ngắn ở tiếng ngân cuối. Cũng là loại gà có tài.

-Âm minh hùng đoản là tiếng gáy mạnh mà ngắn ở tiếng ngân cuối. Tiếng gáy có âm thanh như cọp rống. Khi gà gáy mạnh và tiếng gáy kết thúc ngắn gọn thì đó là gà dữ. 

- Gà gáy phải há lớn miệng mới tốt. Ngậm miệng lặng câm không tốt. 

- Khi gáy mỏ dưới không rung mới tốt. Rung thì cũng chưa vẹn toàn.

7. Vậy thời cho rõ đừng oan, 
8. Kẻo mà hay phản "Đạo Kê" là thường. 
9. Xem gà ta phải cho tường, 

-Người xưa xem phép đá gà là Ðạo vì nó đòi hỏi sự thông suốt kê kinh. Ðoạn này xác quyết sự chính xác của kinh và quy sự thất bại vào người xem kinh chưa thông suốt. 

10. Rõ ràng "hoa thới" một đường thẳng ngay. 
11. Nội lên tiếp ứng nào hay, 
12. Có mà "giáp độc" chận ngay là tài. 

- "Hoa Thới" tức là Thới Hoa Ðăng. Vảy của ngón thới không ngưng lại ở chậu mà chạy thẳng lên tới cựa rõ ràng thắng tắp thì gọi là Hoa Thới. 

- Vảy của ngón nội không ngưng ở chậu mà chạy thẳng lên tiếp ứng với Thới Hoa Ðăng tạo thành ngã ba và nhập một đi thẳng tới cựa. 

- Cả hai hàng vảy này bị Ðộc giáp chặn lại tại cựa. Vảy độc giáp ở hàng Quách là một vảy lớn hả mồm ngậm chiếc vảy cuối cùng của Hoa Ðăng. 

Lưu ý: vảy Ðộc giáp không phải là một liên giáp mà chỉ là một vảy lớn.

13. Chận rồi còn thể là hai, 
14. Chấn trên giữ dưới thế hoài phải phân. 
15. "Thần hổ đệ nhất" nên cân

Đoạn này mô tả vảy "Đệ Nhất Thần Hổ Đao". 

- Vảy ĐNTHĐ là đại giáp nội đóng tại hàng Quách, tức là liên giáp bao gồm ba vảy. 

- ĐNTHĐ hả miệng ngậm chiếc vảy cuối cùng của Thới Hoa Đăng đi lên vì thế vảy này đóng trên cựa 1 ly. 

- ĐNTHĐ phải đóng cả hai chân. 

Gà có vảy này được liệt vào hạng "Linh Kê".